ENERJİ FİYATLARININ ENERJİ İTHALAT BAĞIMLILIĞI ÜZERİNDEKİ DAĞILIMSAL ETKİLERİ: TÜRKİYE İÇİN KANTİL REGRESYON KANITLARI

Hayriye Taşcı

doi:10.35408/comuybd.1866847

journal article Mar 29, 2026

ENERJİ FİYATLARININ ENERJİ İTHALAT BAĞIMLILIĞI ÜZERİNDEKİ DAĞILIMSAL ETKİLERİ: TÜRKİYE İÇİN KANTİL REGRESYON KANITLARI

Hayriye Taşcı

Yönetim Bilimleri Dergisi Vol. 24 No. 60 pp. 507-527 · Yonetim Bilimleri Dergisi

View at Publisher Save 10.35408/comuybd.1866847

Abstract

Bu çalışma, enerji fiyatlarının Türkiye’de enerji ithalat bağımlılığı üzerindeki etkilerini dağılımsal bir perspektiften incelemeyi amaçlamaktadır. Enerji ithalat bağımlılığı, bir ekonominin enerji tüketimini karşılamak için dış kaynaklara ne ölçüde bağımlı olduğunu gösteren temel göstergelerden biridir ve özellikle enerji ithalatçısı ülkelerde makroekonomik kırılganlıkların anlaşılması açısından kritik önem taşımaktadır. Bu kapsamda analiz, 1990–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada enerji ithalat bağımlılığı bağımlı değişken olarak ele alınmış; petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki değişimler temel açıklayıcı değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Ayrıca reel efektif döviz kuru, sanayi üretim düzeyi ve yenilenebilir enerji göstergesi kontrol değişkenleri olarak kullanılmıştır. Çalışmada yöntem olarak, bağımlı değişkenin farklı düzeylerinde değişkenler arasındaki ilişkinin nasıl farklılaştığını incelemeye imkân tanıyan kantil regresyon yaklaşımı benimsenmiştir. Bu yöntem sayesinde enerji fiyatlarının etkileri, enerji ithalat bağımlılığının düşük, orta ve yüksek düzeylerinde ayrı ayrı analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, enerji fiyatlarının enerji ithalat bağımlılığı üzerindeki etkilerinin tüm dağılım boyunca homojen olmadığını ve bağımlılık düzeyine göre farklılaştığını göstermektedir. Petrol fiyatlarındaki değişimlerin düşük ve orta düzeylerde pozitif, yüksek düzeylerde ise negatif etki gösterebildiği; doğalgaz fiyatlarının ise farklı düzeylerde yön değiştiren etkiler oluşturabildiği belirlenmiştir. Reel efektif döviz kurunun özellikle düşük ve orta bağımlılık düzeylerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu, ekonomik aktivitenin enerji talebi kanalı üzerinden etkili olduğu, yenilenebilir enerji göstergesinin ise kısa vadede anlamlı bir etki üretmediği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, enerji fiyatlarının etkilerinin tek bir ortalama katsayı ile açıklanamayacağını ve enerji politikalarının enerji ithalat bağımlılığının düzeyine duyarlı biçimde tasarlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Topics

No keywords indexed for this article. Browse by subject →

References

18

[1]

Renewable energy, output, CO2 emissions, and fossil fuel prices in Central America: Evidence from a nonlinear panel smooth transition vector error correction model

Nicholas Apergis, James E. Payne

Energy Economics 10.1016/j.eneco.2014.01.003

[2]

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Tüketiminin İthalat Üzerindeki Etkisi

Erdal Arslan, Aysun Solak

OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 10.26466/opus.521269

[3]

Asymmetric and nonlinear pass-through of crude oil prices to gasoline and natural gas prices

Ahmed Atil, Amine Lahiani, Duc Khuong Nguyen

Energy Policy 10.1016/j.enpol.2013.09.064

[4]

Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root

David A. Dickey, Wayne A. Fuller

Journal of the American Statistical Association 10.1080/01621459.1979.10482531

[5]

The causality between energy consumption and economic growth in Turkey

Gülistan Erdal, Hilmi Erdal, Kemal Esengün

Energy Policy 10.1016/j.enpol.2008.07.012

[6]

Hamilton, J. D. (1983). Oil and the macroeconomy since World War II. Journal of Political Economy, 91(2), 228–248. https://doi.org/10.1086/261140 10.1086/261140

[7]

Hamilton, J. D. (2009). Causes and consequences of the oil shock of 2007–2008. Brookings Papers on Economic Activity, 40(1), 215–261.. https://doi.org/10.3386/w15002 10.1353/eca.0.0047

[8]

Exogenous Oil Supply Shocks: How Big Are They and How Much Do They Matter for the U.S. Economy?

Lutz Kilian

Review of Economics and Statistics 10.1162/rest.90.2.216

[9]

Koenker, R. (2005). Quantile Regression. Cambridge: Cambridge University Press. 10.1017/cbo9780511754098

[10]

Regression Quantiles

Roger Koenker, Gilbert Bassett

Econometrica 10.2307/1913643

[11]

Are oil shocks permanent or temporary? Panel data evidence from crude oil and NGL production in 60 countries

Paresh Kumar Narayan, Seema Narayan, Russell Smyth

Energy Economics 10.1016/j.eneco.2007.07.005

[12]

Testing for unit roots in autoregressive-moving average models of unknown order

SAID E. SAID, David A. Dickey

Biometrika 10.1093/biomet/71.3.599

[13]

The effect of urbanization, affluence and trade openness on energy consumption: A time series analysis in Malaysia

Muhammad Shahbaz, Nanthakumar Loganathan, Rashid Sbia et al.

Renewable and Sustainable Energy Reviews 10.1016/j.rser.2015.03.044

[14]

Energy consumption and GDP: causality relationship in G-7 countries and emerging markets

Ugur Soytas, Ramazan Sari

Energy Economics 10.1016/s0140-9883(02)00009-9

[15]

Şakar, İ. ve Akgün Güngör, G. (2025). Enerjide dışa bağımlılığın ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye üzerine bir inceleme. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 1–32. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eyad

[16]

Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Enerji İthalatının Cari Açık Üzerindeki Etkisi: Enerji İthalatında Lider Ülkeler Örneği

Betül ALTAY TOPCU

Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) 10.20990/kilisiibfakademik.1086547

[17]

World Bank. (2024). Commodity price data (Pink Sheet). World Bank. https://www.worldbank.org/en/research/commodity-markets

[18]

World Bank. (2024). World Development Indicators. World Bank. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators

Metrics

0

Citations

18

References

Details

Published: Mar 29, 2026
Vol/Issue: 24(60)
Pages: 507-527

Authors

H

Hayriye Taşcı

GAZIANTEP UNIVERSITY, SOCIAL SCIENCES VOCATIONAL SCHOOL

Funding

Bu çalışma herhangi bir kurum, kuruluş veya proje tarafından desteklenmemiştir.

Cite This Article

Hayriye Taşcı (2026). ENERJİ FİYATLARININ ENERJİ İTHALAT BAĞIMLILIĞI ÜZERİNDEKİ DAĞILIMSAL ETKİLERİ: TÜRKİYE İÇİN KANTİL REGRESYON KANITLARI. Yönetim Bilimleri Dergisi, 24(60), 507-527. https://doi.org/10.35408/comuybd.1866847

ENERJİ FİYATLARININ ENERJİ İTHALAT BAĞIMLILIĞI ÜZERİNDEKİ DAĞILIMSAL ETKİLERİ: TÜRKİYE İÇİN KANTİL REGRESYON KANITLARI

You May Also Like